Een ambitieus maar haalbaar doel
De Rijksoverheid is met een gecombineerd inkoopvolume van tientallen miljarden euro's per jaar een van de grootste inkooporganisaties van Nederland. Dat inkoopgewicht biedt een unieke kans om markten te bewegen richting circulariteit. Rijksinkopers zijn dan ook expliciet aangestuurd op het toepassen van circulaire criteria, niet als optie, maar als standaard werkwijze.
De ambitie om 100% circulair in te kopen is niet vrijblijvend: per productcategorie worden concrete criteria ontwikkeld, worden pilots opgezet en worden lessen gedeeld via het netwerk van rijksinkopers. Categorieën als kantoormeubilair, ICT, catering en werkkleding lopen voorop; voor grote infrastructuurprojecten volgt een eigen spoor dat rekening houdt met de schaal en complexiteit van die aanbestedingen.
"De Rijksoverheid heeft de financiële slagkracht om markten te transformeren. Circulair inkopen is daarvoor het krachtigste beleidsinstrument dat dagelijks beschikbaar is."
Van ambitie naar uitvoering
De vertaalslag van beleidsambitie naar dagelijkse inkooppraktijk vraagt om concrete handvatten. Rijkswaterstaat, het Rijksvastgoedbedrijf en de centrale inkoopdiensten van het Rijk werken aan gestandaardiseerde eisen per categorie, zodat inkopers niet telkens het wiel hoeven uit te vinden. De MVI-criteria-tool van PIANOo biedt daarvoor per inkooppakket een startpunt, van minimumvereisten tot ambitieuzere gunningscriteria.
Tegelijkertijd vraagt circulair inkopen om een andere mindset bij inkoopteams: de laagste aanschafprijs als enig criterium maakt plaats voor een bredere afweging van kwaliteit, levensduur, restwaarde en milieu-impact. Dat stelt eisen aan de competenties van inkoopmedewerkers en vraagt om ruimte voor innovatieve contractvormen zoals prestatiecontracten en circulaire leasingconstructies.
Wat betekent dit voor andere overheden?
- Het Rijk fungeert als koploper en legt een norm die gemeenten en provincies kunnen volgen
- Gezamenlijke aanbestedingen vergroten de impact en verlagen de drempel voor kleinere partijen
- Rijksbrede criteria worden beschikbaar gesteld via PIANOo en het MVI-kenniscentrum
- Kennisdeling via werkgroepen versnelt de implementatie bij andere overheden
- De Werkgroep Circulair Inkopen wisselt ervaringen uit per productcategorie